Έξι εποχές · 28 στιγμές · με πηγές
Κάθε χρονιά, κάθε άρμα, κάθε βασιλιάς — με πηγές.
Κεφάλαιο 1 · Αρχαιότητα
Η τοπική παράδοση αναζητά τις ρίζες της Αποκριάς στην αρχαία Αμαθούντα: τα «Αφροδίσια» (ή «Κάρπωσις»), οι διονυσιακές τελετές με προσωπεία και ο μύθος της Αριάδνης που, κατά τον Πλούταρχο, αναπαριστούσαν κάθε χρόνο με μεταμφιέσεις. Πρόκειται για παράδοση, όχι για τεκμηριωμένη συνέχεια — αλλά η πόλη την κρατά με περηφάνια.
Κεφάλαιο 2 · Φραγκοκρατία & Βενετοκρατία
Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Ο Γερμανός περιηγητής Christoph Fürer von Haimendorf, καθ' οδόν προς τους Αγίους Τόπους, καταγράφει τις καρναβαλικές γιορτές των Κυπρίων ευγενών επί Βενετοκρατίας: παιχνίδια, χοροί, κυνήγι και πλούσια γεύματα. Είναι η παλαιότερη περιγραφή καρναβαλιού στην Κύπρο.
Ακόμη από την εποχή
Φραγκοκρατία & Βενετοκρατία
Οι υπόλοιπες στιγμές της εποχής, χρονολογικά.
Η πρώτη γραπτή μαρτυρία: ο Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος κατηγορεί τους Κυπρίους ότι υιοθέτησαν μια ξένη γιορτή πριν από τη Μεγάλη Νηστεία — το καρναβάλι είχε ήδη φτάσει στο νησί.
Στην εποχή των Λουζινιανών (12ος–14ος αι.) οι Απόκριες των ευγενών περιλάμβαναν κονταρομαχίες, χορούς και πλούσια τραπέζια. Οι Φράγκοι και αργότερα οι Βενετοί έφεραν τα έθιμα του ευρωπαϊκού καρναβαλιού στην Κύπρο.
Κεφάλαιο 3 · Οθωμανική περίοδος
Χωρίς επίσημο καρναβάλι, οι Λεμεσιανοί κρατούν το Τριώδιο στα σπίτια: Τσικνοπέμπτη με λουκάνικα στα κάρβουνα, μάσκες από κάρβουνο, μαντίλια και προβιές, άντρες ντυμένοι γυναίκες και το παιχνίδι «ποιος είμαι;». Έτσι γεννιέται η «πελλόμασκα» — η αυτοσχέδια, τρελή μεταμφίεση που ο ποιητής Βασίλης Μιχαηλίδης θα τραγουδήσει και η Λεμεσός κρατά μέχρι σήμερα.
Κεφάλαιο 4 · Αγγλοκρατία
Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Συστήνεται η πρώτη κριτική επιτροπή — το «Κομιτάτο» — με έπαθλο 20 χρυσά φράγκα για την καλύτερη μεταμφίεση. Η εφημερίδα «Αλήθεια» (18/02/1898) γράφει ότι το κέρδισε ο Γιάγκος Λανίτης ως Διογένης με το φανάρι του. Το Κομιτάτο θα οργανώνει το καρναβάλι μέχρι το 1974.
Ακόμη από την εποχή
Αγγλοκρατία
Οι υπόλοιπες στιγμές της εποχής, χρονολογικά.
Με την Αγγλοκρατία η Λεμεσός γίνεται το εμπορικό λιμάνι του κρασιού και του χαρουπιού. Οι δήμαρχοι Χριστόδουλος Σώζος, Αραούζος, Χρ. Χατζηπαύλος και Αλέκος Ζήνων, μαζί με πολίτες, δημοσιογράφους και τα ελληνικά σχολεία, μετατρέπουν το αυθόρμητο γλέντι σε αστικό θεσμό.
Ο σύλλογος «Αθήναιον» δίνει έναν από τους πρώτους καρναβαλίστικους χορούς της πόλης, που κρατά μέχρι το πρωί. Οι κοσμικοί χοροί με ευρωπαϊκές φορεσιές, μαντολινάτες και μασκαράτες γίνονται η καρδιά του αστικού καρναβαλιού.
Γύρω στο 1920 οι μασκαράδες βγαίνουν οργανωμένα στους δρόμους — πεζοί, με γαϊδούρια, ποδήλατα και άμαξες — και οι πρώτες παρελάσεις μεγαλώνουν σε μακριές πομπές. Πολλές πηγές δίνουν το 1921 ως την αρχή του οργανωμένου Λεμεσιανού Καρναβαλιού.
Πηγή: Reporter · ink.com ↗ Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Οι χοροί μεταφέρονται στους κινηματογράφους «Ριάλτο» και «Γιορδαμλή», όπου σμίγουν όλες οι κοινωνικές τάξεις: οι χοροί των συντεχνιών, του Άρη και του ΓΣΟ. Οι λαϊκές ταβέρνες γεμίζουν κανταδόρους.
Εμφανίζεται για πρώτη φορά το άρμα του Βασιλιά Καρνάβαλου, σχεδιασμένο από τους καλλιτέχνες Γιώργο Φασουλιώτη και Βίκτωρα Ιωαννίδη. Ο «Παρατηρητής» γράφει ότι πάνω από 700 επισκέπτες ήρθαν από άλλες πόλεις και ξόδεψαν 1.500 λίρες. Το άρμα θα είναι ο Βασιλιάς μέχρι το 2007.
Πηγή: Reporter, 26/02/2023 ↗ Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Ο Γιώργος Γιωργαλλέττος ανοίγει στα 16 του το κουρείο του — που γίνεται σχολείο μαντολίνου και κιθάρας. Από τα κουρεία της πόλης (Κάσιοι, Γιωργαλλέττοι) ξεκινούν οι μεγάλες κανταδόρικες παρέες.
Επτανησιακές και αθηναϊκές καντάδες, με μαντολίνα και κιθάρες, περνούν από τις ταβέρνες στα σοκάκια: οι Λεμεσιανές τις ακούν από τα μπαλκόνια. Ο δημοσιογράφος Γεώργιος Τέμπλαρ ανοίγει κάθε Τσικνοπέμπτη το σπίτι του στην Αγίου Ανδρέου· από εκεί ξεκινούν οι πελλόμασκες την περιοδεία τους.
Πηγή: Δήμος Λεμεσού · Διάλογος ↗ Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Στις Πλάτρες ο Τέμπλαρ παίρνει συνέντευξη από τον βασιλιά Φαρούκ της Αιγύπτου, που του χαρίζει το κόκκινο φέσι του. Το φέσι γίνεται το σύμβολο του Βασιλιά Καρνάβαλου.
Η παρέα του Γιωργαλλέττου παίρνει επίσημα το όνομα «Κανταδόροι Γιωργαλλέττου». Υπάρχει μέχρι σήμερα και τραγουδά κάθε χρόνο έξω από το Πέραμα, στη μνήμη του ιδρυτή της.
Στον Δημόσιο Κήπο παρελαύνουν 200 παιδιά με τον Βασιλιά Καρνάβαλο έφιππο μπροστά. Η Παιδική Παρέλαση γίνεται η πρώτη Κυριακή των Αποκριών — και είναι σήμερα η μεγαλύτερη παιδική γιορτή του νησιού.
Κεφάλαιο 5 · Από το Κομιτάτο στον Δήμο
Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Οι κανταδόροι του Φανάρη φορούν πρώτοι την κάπα ως στολή. Τη δεκαετία του '60 τα άρματα σατιρίζουν την επικαιρότητα («Χαλιφάτο», 1961), τα νυχτερινά κέντρα δίνουν μπαλ-μασκέ με βιολιά και σαξόφωνα, και το 1967 ο Δήμος Πατρέων χαρίζει ένα άρμα στη Λεμεσό.
Ακόμη από την εποχή
Από το Κομιτάτο στον Δήμο
Οι υπόλοιπες στιγμές της εποχής, χρονολογικά.
Με πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής τον Γιάγκο Λουιζίδη καθιερώνονται βραβεία για τα καλύτερα άρματα και αμφιέσεις. Οι μαζορέτες εμφανίζονται πρώτη φορά στην Παιδική Παρέλαση — το 1973 περνούν και στη μεγάλη και από το 1980 είναι αναπόσπαστο κομμάτι της.
Η χρονιά της εισβολής κλείνει την εποχή του Κομιτάτου (1898–1974). Η διοργάνωση περνά στον Δήμο Λεμεσού και τις Πολιτιστικές του Υπηρεσίες. Το καρναβάλι δεν σταμάτησε ποτέ — αλλά για χρόνια γιορταζόταν χαμηλόφωνα.
Πηγή: Σημερινή, 12/02/2026 ↗ Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Από τα μέσα της δεκαετίας του '90 η Μεγάλη Παρέλαση παίρνει τη σημερινή της μορφή στη Λεωφόρο Μακαρίου: εκατοντάδες ομάδες, άρματα με μικροφωνικές, χορογραφίες. Η «Μαγεία του Βυθού» της Έλενας Παπαδοπούλου κερδίζει το πρώτο βραβείο — είκοσι χρόνια μετά θα γίνει Βασίλισσα.
Κεφάλαιο 6 · Το σύγχρονο καρναβάλι
Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Στις 26 Μαΐου 2024 ανοίγει σε τρεις ορόφους του Δημοτικού Πολιτιστικού Κέντρου «Πάνος Σολομωνίδης» το Μουσείο του Λεμεσιανού Καρναβαλιού: στολές, άρματα, φωτογραφίες και αφίσες από έναν αιώνα — «κιβωτός λαϊκής μνήμης», όπως το είπε ο δήμαρχος Νίκος Νικολαΐδης.
Ακόμη από την εποχή
Το σύγχρονο καρναβάλι
Οι υπόλοιπες στιγμές της εποχής, χρονολογικά.
Οι πελλόμασκες και οι «τρελοί» αποκτούν δικό τους άρμα στην παρέλαση, με τον «Βασιλιά του Γέλιου και της Τρέλας» — που αντί για κορώνα φορά κατσαρόλα.
Μέχρι το 2007 ο Βασιλιάς Καρνάβαλος ήταν ένα θεματικό άρμα. Με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, από το 2008 τον ενσαρκώνει κάθε χρόνο ένας δραστήριος καρναβαλιστής της πόλης, που επιλέγεται από τον Δήμαρχο και τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες — βασιλιάς, βασίλισσα, ή και βασιλικό ζεύγος.
Η Λεμεσός φιλοξενεί τον Μάιο το 34ο συνέδριο της Ομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Καρναβαλικών Πόλεων (FECC). Την ίδια χρονιά το CNN γράφει για «το πιο πολύχρωμο γεγονός της Κύπρου» και ο «Μνημόνιος ο Μέγας» μοιράζει χρήματα στους υπηκόους του.
Το Λεμεσιανό Καρναβάλι εγγράφεται στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Κύπρου (Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO), για τις προφορικές παραδόσεις, τις κοινωνικές πρακτικές και την παραδοσιακή χειροτεχνία του.
Η παρέλαση της 1ης Μαρτίου 2020 γίνεται λίγες μέρες πριν το πρώτο lockdown. Το 2021 δεν γίνονται παρελάσεις και ο «Βασιλιάς Λεμέσιος» μένει δύο χρόνια στον θρόνο — ο μόνος στην ιστορία. Το 2022 το καρναβάλι επιστρέφει σε κλειστούς χώρους, με Safe Pass και ζωντανή μετάδοση στο διαδίκτυο.
127 ομάδες και 35.000 καρναβαλιστές στη Μεγάλη Παρέλαση. Ο Βασιλιάς και η Βασίλισσα του Καρναβαλιού του Ρίο στέλνουν μήνυμα και επισκέπτονται τη Λεμεσό τον Μάρτιο. Η Marija Savina γράφει το «Life is a Carnival».
«Limassol Madness»: 115 ομάδες, projection mapping στο Διοικητήριο, το πρώτο ρομπότ στην παρέλαση και φινάλε με 700 drones στον ουρανό του Παλιού Λιμανιού. Το καρναβάλι ταξιδεύει και στη Σεβίλλη, με έκθεση από το Παττίχειο Ιστορικό Αρχείο.
Πηγή: Cyprus Mail, 21/02/2026 ↗ Καλλιτεχνική απεικόνιση (AI) — δεν είναι αρχειακή φωτογραφία
Οι χρονιές
Μία σελίδα για κάθε καρναβάλι από το 2008, όταν ο Βασιλιάς έγινε άνθρωπος. Πάτησε τη χρονιά.
| Χρονιά | Τσικνοπέμπτη | Μεγάλη Παρέλαση | Στον θρόνο | ομάδες | Κατάσταση |
|---|---|---|---|---|---|
| 2032 | Πεμ 4 Μαρ | Κυρ 14 Μαρ | — | — | Έρχεται |
| 2031 | Πεμ 13 Φεβ | Κυρ 23 Φεβ | — | — | Έρχεται |
| 2030 | Πεμ 28 Φεβ | Κυρ 10 Μαρ | — | — | Έρχεται |
| 2029 | Πεμ 8 Φεβ | Κυρ 18 Φεβ | — | — | Έρχεται |
| 2028 | Πεμ 17 Φεβ | Κυρ 27 Φεβ | — | — | Έρχεται |
| 2027 | Πεμ 4 Μαρ | Κυρ 14 Μαρ | Σπύρος Ματσούκας | — | Έρχεται |
| 2026 | Πεμ 12 Φεβ | Κυρ 22 Φεβ | Αμαρυλλίς Κυριάκου | 115 | Έγινε |
| 2025 | Πεμ 20 Φεβ | Κυρ 2 Μαρ | Βασίλης Παπαβασιλείου | 127 | Έγινε |
| 2024 | Πεμ 7 Μαρ | Κυρ 17 Μαρ | Χριστιάνα Χαραλάμπους | — | Έγινε |
| 2023 | Πεμ 16 Φεβ | Κυρ 26 Φεβ | Δημήτρης Γιαννακού | 100 | Έγινε |
| 2022 | Πεμ 24 Φεβ | Κυρ 6 Μαρ | Βέρα Ευθυμίου Παρλαλίδου | — | Σε κλειστούς χώρους |
| 2021 | Πεμ 4 Μαρ | Κυρ 14 Μαρ | Γιώργος Νικολάου | — | Ακυρώθηκε |
| 2020 | Πεμ 20 Φεβ | Κυρ 1 Μαρ | Γιώργος Νικολάου | — | Έγινε |
| 2019 | Πεμ 28 Φεβ | Κυρ 10 Μαρ | Μόνικα Πιερίδου & Μαρία Νικολαΐδη Αφάμη | 103 | Έγινε |
| 2018 | Πεμ 8 Φεβ | Κυρ 18 Φεβ | Χριστάκης & Ζήνα Μαχαλεκκίδη | — | Έγινε |
| 2017 | Πεμ 16 Φεβ | Κυρ 26 Φεβ | Μαρία Πιερή Συκοπετρίτου | — | Έγινε |
| 2016 | Πεμ 3 Μαρ | Κυρ 13 Μαρ | Έλενα Παπαδοπούλου | — | Έγινε |
| 2015 | Πεμ 12 Φεβ | Κυρ 22 Φεβ | Ανδρέας Βρυωνίδης | — | Έγινε |
| 2014 | Πεμ 20 Φεβ | Κυρ 2 Μαρ | Ντίμης Μαυρόπουλος | — | Έγινε |
| 2013 | Πεμ 7 Μαρ | Κυρ 17 Μαρ | Έρμα Στυλιανίδη | — | Έγινε |
| 2012 | Πεμ 16 Φεβ | Κυρ 26 Φεβ | Δώρος Ιερόπουλος | — | Έγινε |
| 2011 | Πεμ 24 Φεβ | Κυρ 6 Μαρ | Μίλτος Παπαδόπουλος | — | Έγινε |
| 2010 | Πεμ 4 Φεβ | Κυρ 14 Φεβ | — | — | Έγινε |
| 2009 | Πεμ 19 Φεβ | Κυρ 1 Μαρ | Άκης Ταϊτός | — | Έγινε |
| 2008 | Πεμ 28 Φεβ | Κυρ 9 Μαρ | — | — | Έγινε |
